Cannabiswet in Spanje: het wetsvoorstel voor de integrale regulering voor volwassenen

Als onderdeel van haar inzet voor de hervorming van het cannabisbeleid in Spanje heeft Podemos, inmiddels onderdeel van de Gemengde Fractie, een belangrijk wetsvoorstel ingediend bij het Spaanse Congres van Afgevaardigden: het wetsvoorstel voor de integrale regulering en controle van cannabis voor volwassenen. Dit initiatief, dat al in de vorige zittingsperiode was ingediend maar werd opgeschort toen vervroegde verkiezingen werden uitgeschreven, is door Podemos nieuw leven ingeblazen nu de partij door aansluiting bij de Gemengde Fractie weer wetsvoorstellen kan indienen. Voorheen had de partij als onderdeel van de coalitie Sumar geen politieke slagkracht, omdat geen van haar 5 afgevaardigden een functie als plaatsvervangend woordvoerder bekleedde, wat nodig is om initiatieven te kunnen ondertekenen.

Samenvatting van het cannabiswetsvoorstel

Het cannabiswetsvoorstel van Podemos, waarvan ik het wetgevingsontwerp en de redactie bij S&F Abogados mocht verzorgen, is ambitieus en omvat de integrale regulering van cannabis voor volwassenen. Het wetsvoorstel voor de integrale regulering en controle van cannabis voor volwassenen draait om grondige controle door de Staat in plaats van het huidige gebrek aan controle, waarbij de toegang tot cannabis in handen is van maffia’s en criminele groepen. Dat betekent een echte paradigmaverschuiving. Het wetsvoorstel wil niet alleen het gebruik en bezit van cannabis regelen, maar ook een gedetailleerd juridisch kader scheppen voor alle activiteiten rond de toegang tot cannabis die nu al informeel plaatsvinden. Dit omvat:

• Integrale regulering: Het wetsvoorstel voor de integrale regulering van cannabis legt de nadruk op de legalisering van bezit en gebruik door volwassenen. Het schept een juridisch kader dat de toegestane activiteiten gedetailleerd regelt, waaronder specifieke ruimtes voor gebruik en duidelijke parameters voor het vervoer en persoonlijk bezit van cannabis. De wet stelt ook precieze grenzen en regels voor de toegang tot, de aankoop, de verkoop en de verstrekking van cannabisproducten. Deze regels moeten zorgen voor een gecontroleerde en veilige omgeving voor cannabisgebruik, met naleving van de geldende wettelijke voorschriften.

 

• Voorlichtingsstrategieën: Voorlichtingscampagnes vormen een essentieel onderdeel van het wetsvoorstel. Het belangrijkste doel daarvan zou zijn het publiek te informeren over de risico’s van cannabisgebruik, met bijzondere aandacht voor mogelijke gevolgen voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Ze zouden een breed publiek moeten bereiken via verschillende kanalen, waaronder digitale en traditionele platforms, zodat de informatie toegankelijk en begrijpelijk is. Deze voorlichtingsinitiatieven zouden een cruciale rol spelen bij het bevorderen van verantwoord en bewust cannabisgebruik en bijdragen aan een groter maatschappelijk bewustzijn van de gevolgen ervan.

 

• Spaanse controleautoriteit: De oprichting van een specifiek staatsorgaan is een integraal onderdeel van het wetsvoorstel. Dit orgaan zou toezien op en zorgen voor zowel de juiste uitvoering van de wet als de naleving van de verschillende bepalingen ervan. Het zou optreden als regelgevende en controlerende instantie die waarborgt dat alle activiteiten rond cannabis, van productie tot verkoop en gebruik, plaatsvinden volgens de vastgestelde wettelijke normen, en zo bijdragen aan de effectiviteit en transparantie van het voorgestelde regelgevingskader.

 

• Controle-instrumenten: Het wetsvoorstel bevat geavanceerde mechanismen om effectieve naleving te waarborgen. Opvallend is de invoering van staatscontrolesoftware die alle handelingen in verband met de verschillende vergunningen moet omvatten. Dit systeem zou een efficiënte monitoring en beheer van alle activiteiten mogelijk maken, van teelt tot verkoop, zodat de regels worden nageleefd en gedurende het hele proces een hoog niveau van controle en transparantie behouden blijft.

 

• Zelfvoorziening: Het wetsvoorstel voorziet in toestemming voor persoonlijke thuisteelt en in de oprichting van coöperatieve cannabis social clubs. Hierdoor kunnen particulieren binnen bepaalde wettelijke grenzen en voorwaarden hun eigen cannabis telen, wat een verantwoorde en gecontroleerde toegang bevordert. Coöperatieve clubs bieden een gemeenschapsstructuur voor het gebruik en de verdeling van cannabis en stimuleren een collaboratieve en gereguleerde aanpak. Deze maatregelen zijn een belangrijke stap in de normalisering en regulering van cannabis en bieden legale en veilige alternatieven voor het gebruik en de verdeling ervan.

 

• Gereguleerde markt: De wet stelt een gedetailleerd systeem in voor het aanvragen en verlenen van vergunningen in verband met cannabis, met specifieke eisen om een gediversifieerde markt te garanderen en een buitensporige concentratie van economische macht te voorkomen, de zogeheten «McDonaldisering» van cannabis. Er gelden grenzen aan het cumuleren van vergunningen om een eerlijke en gevarieerde verdeling van de markt te waarborgen. Het wetsvoorstel bevat ook strenge controle- en veiligheidsmaatregelen, waaronder kwaliteitscontrole van cannabisproducten, zodat deze voldoen aan de vastgestelde gezondheids- en veiligheidsnormen.

 

• Soorten vergunningen: De wet voorziet in een gediversifieerd vergunningsstelsel dat verschillende aspecten van de cannabisindustrie bestrijkt. Deze vergunningen omvatten de toegang tot, productie, verwerking en distributie van cannabisproducten, evenals de productie en verkoop van zaden. Daarnaast zijn er specifieke vergunningen voor botanisch onderzoek en voor kwaliteitscontrolelaboratoria. Deze brede aanpak zorgt voor een grondige regulering van de hele waardeketen van cannabis, van teelt tot gebruik, stimuleert onderzoek en garandeert veilige producten van hoge kwaliteit.

 

• Import en export: De wet zou specifieke regels bevatten voor de internationale handel in cannabis binnen een gereguleerde markt. Deze regels zouden ervoor zorgen dat de grensoverschrijdende handel in cannabis voldoet aan internationale en wettelijke normen, zodat een gecontroleerde en legale uitwisseling van cannabisproducten tussen landen mogelijk wordt. Dit is essentieel om de Spaanse cannabismarkt te integreren in de wereldeconomie, met inachtneming van internationale verdragen en de regels voor buitenlandse handel.

 

• Reclame en promotie: De wet zou duidelijke richtlijnen vastleggen voor reclame, promotie en sponsoring van cannabisproducten. Deze regels zouden bepalen hoe deze producten op de markt mogen worden gebracht en aangeprezen, zodat dit op verantwoorde wijze gebeurt en niet gericht is op een ongeschikt publiek zoals minderjarigen. Het doel is overmatige promotie te voorkomen en ervoor te zorgen dat reclame voor cannabis waarheidsgetrouw, niet misleidend en gepast is, ter bescherming van de volksgezondheid en het maatschappelijk welzijn.

 

• Fiscale maatregelen en sanctiestelsel: Het wetsvoorstel voorziet in specifieke belastingen op cannabisproducten, waarmee een nieuwe bron van belastinginkomsten ontstaat. Ook zou een sanctiestelsel worden ingevoerd voor wie de wet overtreedt. Deze aanpak is niet alleen bedoeld om economische middelen voor de Staat te genereren, maar ook om de naleving van de regels te waarborgen en verantwoord cannabisgebruik te bevorderen. Deze maatregelen versterken het regulerende en preventieve karakter van de wet en brengen fiscale voordelen in evenwicht met de bescherming van de volksgezondheid.

 

• Juridische inpassing en wijziging van bestaande regels: De wet stelt voor de bestaande wetgeving aan te passen, zodat de nieuwe cannabisregels er goed in worden geïntegreerd. Dit zou betekenen dat de huidige rechtsregels worden herzien en gewijzigd, zodat ze aansluiten bij de nieuwe cannabisregulering en een coherente en effectieve toepassing gewaarborgd is. Dit proces is van groot belang voor de succesvolle invoering van de wet, omdat het een soepele overgang mogelijk maakt naar een regelgevingskader dat alle aspecten van het gebruik, de productie en de verkoop van cannabis omvat.

Belangrijkste kenmerken van de cannabiswet

Deze wet wordt gepresenteerd als een vooruitstrevende en rechtvaardige oplossing, gericht op inclusie en respect voor het milieu. Tot de meest opvallende kenmerken behoren maatregelen om de CO2-voetafdruk te beperken, zoals een verbod op binnenteelt voor bedrijven die het grootste deel van hun energie niet uit hernieuwbare bronnen opwekken. Daarnaast bevordert de wet via belastingvrijstellingen de ontwikkeling van dunbevolkte gebieden in Spanje en van de eilandgebieden. De wet wil ook kansarme groepen integreren via coöperaties van kleine producenten, onder streng bestuurlijk toezicht.

Argumenten voor het Spaanse cannabiswetsvoorstel

Er zijn veel argumenten om deze wet aan te nemen, maar wij lichten de volgende uit:

• De noodzaak om het cannabisbeleid te veranderen: Het huidige verbodsbeleid is ineffectief gebleken en heeft geleid tot verspilling van middelen en de versterking van criminele groepen. Na bijna zes decennia verbod zijn de toegang tot cannabis en de illegale teelt exponentieel gegroeid, wat aantoont dat het verbod volledig heeft gefaald in zijn doelen: de toegang beperken, de vraag beperken en de versnijding van cannabis tegengaan.

 

• Gevolgen voor de samenleving: De wet zou een positief effect hebben op de samenleving door gebruikers gedetailleerde en transparante informatie te geven over de producten die zij gebruiken. Anders dan nu, nu er grote onwetendheid bestaat over de samenstelling en kwaliteit van cannabis, zou de wet zorgen voor strenge kwaliteitscontroles en duidelijke etikettering, zodat consumenten weloverwogen en veilige keuzes over hun gebruik kunnen maken.

 

• Voordelen van regulering: De overgang naar een gereguleerde cannabismarkt, zoals de wet voorstelt, biedt aanzienlijke voordelen, waaronder de formalisering van activiteiten die nu in het verborgene plaatsvinden. Deze regulering kan veel informele banen die verbonden zijn aan de zwarte markt omzetten in legale, gereguleerde banen, waardoor de bestaansonzekerheid in deze sector afneemt. Ook zou de druk op het rechtssysteem afnemen, dat nu aanzienlijke middelen besteedt aan cannabiszaken. De invoering van deze wet zou bovendien aanzienlijke belastinginkomsten opleveren, die opnieuw kunnen worden geïnvesteerd in programma’s voor volksgezondheid en onderwijs. Zo heeft de regulering van cannabis in de staat Colorado sinds het begin van de belastinginning in februari 2014 aanzienlijke belastinginkomsten opgeleverd. Tot november 2023 werd in totaal ongeveer 2,599 miljard dollar geïnd. Alleen al in 2023 (tot november) haalde de staat ongeveer 255 miljoen dollar op aan belastingen en heffingen in verband met cannabis. Deze cijfers laten het economische potentieel van cannabisregulering zien en tonen aan dat het voor overheden een aanzienlijke bron van belastinginkomsten kan zijn. Kortom, regulering beperkt niet alleen de risico’s van illegaal gebruik en illegale handel, maar biedt ook de kans om de kwaliteit van de werkgelegenheid te verbeteren en bij te dragen aan het algemeen maatschappelijk welzijn.

 

• Specifieke situaties: De wet brengt duidelijkheid en juridische structuur in situaties rond cannabis die voorheen onduidelijk waren. Zij regelt specifiek zowel privégebruik als thuisteelt en stelt grenzen en regels om verantwoord gebruik te waarborgen. Een opvallende vernieuwing van de wet is het onderscheid tussen twee soorten cannabis social clubs: coöperatieve en vergunde clubs. Coöperatieve cannabis social clubs zijn gericht op een gemeenschaps- en participatiemodel, terwijl vergunde clubs volgens een meer commercieel model werken. Door dit onderscheid kan de regulering worden afgestemd op verschillende benaderingen van toegang en gebruik, met een veilig juridisch kader dat past bij de kenmerken van elk type club. Met deze maatregelen regelt de wet niet alleen bestaande praktijken, maar bevordert zij ook een duidelijkere en veiligere organisatiestructuur voor cannabisgebruik.

 

• Internationale context: Internationaal wint de trend naar regulering van cannabis aan kracht, waarbij verschillende landen en regio’s een soepeler beleid voeren. Deze wereldwijde trend weerspiegelt een belangrijke verandering in de perceptie en aanpak van cannabis, weg van het verbod en in de richting van regulering en controle. Landen als Canada, Uruguay en verschillende Amerikaanse staten hebben, samen met Europese regio’s, wetten ingevoerd die cannabisgebruik onder bepaalde voorwaarden toestaan. Een opvallend voorbeeld is Duitsland, dat sinds 1 april een stap in deze richting heeft gezet met de invoering van een beleid voor de regulering van cannabis. Deze internationale voorbeelden laten niet alleen de mogelijke voordelen van zulk beleid zien op het gebied van marktcontrole en openbare veiligheid, maar bieden Spanje ook een waardevol referentiekader dat de haalbaarheid en positieve resultaten van een vergelijkbare regulering onderstreept.

 

• Onderscheid tussen medicinale cannabis en gebruik door volwassenen: Het wetsvoorstel kiest, in lijn met wereldwijde trends, voor een eigen benadering waarbij cannabis voor gebruik door volwassenen duidelijk gescheiden blijft van medicinale cannabis. Dit onderscheid weerspiegelt een vooruitstrevend en gespecialiseerd inzicht in de verschillende toepassingen en behoeften van elk soort gebruik. Nergens ter wereld combineert een integrale cannabiswet beide aspecten in één wet, omdat erkend wordt dat medicinale en recreatieve cannabis een verschillende regulering vereisen. Waar recreatieve cannabis draait om leeftijd, verantwoord gebruik en marktregulering, vraagt medicinale cannabis om een kader voor medisch voorschrift, therapeutische werkzaamheid en farmacologische veiligheid. Door dit model te volgen zou de Spaanse wetgeving voorop lopen in een progressief en specifiek drugsbeleid, met passende en effectieve juridische kaders voor elk gebruik van cannabis.

 

• Bescherming van minderjarigen in het wetsvoorstel: Er wordt bijzondere nadruk gelegd op de bescherming van minderjarigen, met strenge controles om hun toegang tot cannabis te voorkomen. Dit omvat strikte leeftijdscontroles op verkooppunten, voorlichtingscampagnes over de risico’s van gebruik door jongeren, specifieke regels die het gebruik in de openbare ruimte beperken en zware straffen voor iedereen die cannabis aan minderjarigen verstrekt. Deze maatregelen moeten een evenwicht bieden tussen een verantwoorde regulering voor volwassenen en een effectieve bescherming van jongeren, met de nadruk op volksgezondheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid ten aanzien van cannabis. Kortom, de wet maakt niet alleen de weg vrij voor een regelgevingskader voor cannabis onder volwassenen, maar zet ook een robuust systeem op om minderjarigen te beschermen, met een evenwicht tussen de individuele vrijheid van volwassenen en de maatschappelijke verantwoordelijkheid om jongeren te beschermen. Dit voorstel is een stap vooruit naar een veiligere en bewustere samenleving op het gebied van cannabisgebruik.

Volgende stappen voor het Spaanse cannabiswetsvoorstel

Het wetsvoorstel voor de integrale regulering en controle van cannabis voor volwassenen dat Podemos bij het Congres van Afgevaardigden heeft ingediend, is meer dan een simpele wetgevingsmaatregel; het betekent een paradigmaverschuiving in het Spaanse drugsbeleid. De integrale aanpak, die alles omvat van thuisteelt tot marktregulering, evenals maatregelen op het gebied van milieu en sociale inclusie, laat duidelijk zien dat onze wetten moeten worden aangepast aan de hedendaagse maatschappelijke en economische werkelijkheid. Om dit voorstel werkelijkheid te laten worden, is de steun van andere politieke fracties onmisbaar. In dit verband wordt in het bijzonder een beroep gedaan op de Socialistische Partij (PSOE) om het belang en de kans die deze wet biedt te erkennen. Haar steun is niet alleen cruciaal voor de aanneming van de wet, maar symboliseert ook een inzet voor progressief beleid en sociale rechtvaardigheid. Daarnaast moeten de fracties die voorstander zijn van regulering van cannabis, zoals onder meer ERC, EH Bildu, Sumar en PNV, zich onderling en met Podemos coördineren en samenwerken om dit initiatief te laten slagen. Samenwerking tussen deze fracties zal essentieel zijn om mogelijke politieke en wetgevingsobstakels te overwinnen en ervoor te zorgen dat de wet beantwoordt aan de behoeften en verwachtingen van de Spaanse samenleving. De volgende stappen zijn de toelating van het initiatief door het Bureau van het Congres van Afgevaardigden en het vervolgens vaststellen van een datum voor het debat over de inoverwegingneming. Deze stap werd in de vorige zittingsperiode niet gehaald, omdat de PSOE tegen de initiatieven van Esquerra Republicana en Más País stemde, terwijl het wetsvoorstel van Unidas Podemos dat stadium niet eens bereikte door de vervroegde ontbinding van het parlement. Laten we hopen dat dit initiatief meer geluk heeft en dat Podemos en de andere parlementaire fracties actief druk uitoefenen op de PSOE om het te steunen. Dat kunnen zij ook, want de stemmen van Podemos en de andere partijen zijn doorslaggevend voor de aanneming van alles wat de PSOE in het Congres voorlegt.

Lees ook: Spaans wetsvoorstel voor de integrale regulering van cannabis voor volwassenen (volledige tekst in het Nederlands) · Wetsvoorstel voor regulering van cannabis voor volwassenen ingediend in het Spaanse Congres · Regulering van cannabis in Spanje: goed nieuws met Mónica García als minister van Volksgezondheid

De samenleving is klaar voor een cannabiswet in Spanje

De regulering van cannabis is niet alleen een kwestie van individuele vrijheden, maar ook van volksgezondheid, veiligheid en economische ontwikkeling. Met een passende regulering kan een evenwicht worden gevonden tussen controle door de Staat en de vrijheid van volwassenen, terwijl de zwarte markt wordt bestreden, gezondheidsrisico’s afnemen en aanzienlijke belastinginkomsten worden gegenereerd. Om al deze redenen is dit een cruciaal moment voor de politieke partijen om hun betrokkenheid bij de ontwikkeling van het overheidsbeleid in Spanje te tonen. De aanneming van deze wet zou een belangrijke stap zijn naar een rationelere en menselijkere benadering van cannabis en van de mensen die het gebruiken. Het is tijd om ongegronde vooroordelen en angsten achter ons te laten en te kiezen voor een aanpak gebaseerd op bewijs, rechtvaardigheid en respect voor individuele rechten. De samenleving is er klaar voor en wacht. Kortom, het wetsvoorstel voor de integrale regulering en controle van cannabis voor volwassenen is niet alleen een kans om de Spaanse wetgeving te moderniseren, maar ook om te laten zien dat onze politieke vertegenwoordigers kunnen samenwerken voor het algemeen belang. De geschiedenis zal ons beoordelen op ons handelen of ons nalaten; het is tijd om met moed en visie te handelen. Bij S&F Abogados zetten wij ons vastberaden in voor regulering en houden wij u op de hoogte van de volgende stappen van het Spaanse cannabiswetsvoorstel. Bernardo Soriano Guzmán, mededirecteur van S&F Abogados.