Medicinale cannabis: het paard van Troje dat in zoveel landen de weg vrijmaakt voor de legalisering van marihuana, en de behandeling waar duizenden patiënten om vragen die in cannabinoïden een ongekende verlichting hebben gevonden. In Spanje hoort u vaak dat het telen van medicinale cannabis legaal is, of dat het bij cannabis als geneesmiddel gaat om een soort marihuana waar u niet high van wordt, maar niets is minder waar. Er bestaat grote verwarring over medicinale cannabis en de legalisering ervan. In dit bericht proberen wij de twijfels weg te nemen over wat medicinale cannabis is en de juridische status ervan in Spanje en Europa.
Toepassingen van medicinale cannabis
De toepassingen van medicinale cannabis zijn zeer talrijk en hangen af van de cannabinoïden die patiënten innemen (onder meer CBD, THC of CBG), de manier waarop ze worden ingenomen (onder meer tincturen, verdamping, topisch gebruik of oliën) en de dosis van deze cannabinoïden. Hoewel vaak ten onrechte wordt gezegd dat medicinale cannabis uitsluitend met CBD samenhangt, klopt dat niet, want cannabidiol is niet de enige cannabinoïde met therapeutische eigenschappen. In grote lijnen proberen wij de meest voorkomende toepassingen van medicinale cannabis op te sommen, uitgaande van de eigenschappen van de twee cannabinoïden waarnaar het meeste klinische onderzoek is gedaan: THC en CBD.
Medische toepassingen van de cannabinoïde CBD
CBD, met als wetenschappelijke naam cannabidiol, is de cannabinoïde die de perceptie van marihuana radicaal heeft veranderd, omdat het geen psychotrope effecten heeft (u wordt er niet high van) en vanwege de bewezen toepassingen tegen verschillende vormen van epilepsie. CBD brak zelfs door dankzij de succesvolle behandeling van een Amerikaans meisje, Charlotte Figi, dat leed aan een zeldzame, therapieresistente vorm van epilepsie waarvan de aanvallen drastisch afnamen nadat haar ouders haar met CBD-olie waren gaan behandelen. Sindsdien, en sinds de wetenschapper Raphael Mechoulam de cannabinoïde isoleerde en de effecten van cannabidiol bij kinderen met epileptische aanvallen onderzocht, hebben veel kinderen met succes vergelijkbare behandelingen gekregen als Charlotte. Maar deze anticonvulsieve eigenschappen zijn niet de enige voordelen van CBD. Welke andere voordelen worden aan CBD toegeschreven? Wij sommen ze hieronder op.
Geneeskrachtige eigenschappen van CBD:
- Anticonvulsief
- Neuroprotectief
- Ontstekingsremmend
- Angstremmend
- Spierontspannend
- Immunomodulerend
- Antioxidant
- Antitumoraal
- Ontspannend
Op basis van deze geneeskrachtige eigenschappen zijn dit de ziekten of aandoeningen waarvoor medicinale cannabis met een hoog CBD-gehalte wordt gebruikt:
- Epilepsie
- Neurodegeneratieve ziekten zoals de ziekte van Parkinson of Alzheimer
- Ontstekingsziekten zoals artritis, colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn
- Incidentele pijn
- Spierproblemen of -verkrampingen
- Kanker, infecties of andere ziekten die verband houden met stimulatie of onderdrukking van het immuunsysteem
- Hart- en vaatziekten
- Behandelingen tegen kanker
- Angst
Medische toepassingen van de cannabinoïde THC
THC, met als wetenschappelijke naam tetrahydrocannabinol, is de meest omstreden cannabinoïde. Het wordt door de Verenigde Naties gereguleerd vanwege de psychoactieve effecten, maar dat betekent niet dat het geen therapeutische eigenschappen heeft. Het medische gebruik wordt uiteraard gecompliceerd als de patiënt, om de geneeskrachtige voordelen te verkrijgen, de psychoactieve werking van de stof op de koop toe moet nemen, evenals andere effecten die onaangenaam kunnen zijn, zoals vermoeidheid, een droge mond of slaperigheid. Deze bijwerkingen kunnen overigens worden tegengegaan door tegelijkertijd cannabidiol in te nemen, omdat dit een antagonist van THC is en de mentale effecten ervan vermindert. Hieronder sommen wij de geneeskrachtige eigenschappen van THC op:
- Ontstekingsremmend
- Spierontspannend
- Verdovend
- Misselijkheidsremmend en eetlustopwekkend
- Slaapverwekkend
Op basis van deze geneeskrachtige eigenschappen zijn dit de ziekten of aandoeningen waarvoor medicinale cannabis met een hoog THC-gehalte wordt gebruikt:
- Ontstekingsziekten zoals artritis, colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn
- Spierpijn en -verkrampingen
- Acute en chronische pijn
- Chemotherapie
- Slapeloosheid en slaapproblemen
Europese wetgeving over therapeutische cannabis
Op Europees niveau bestaat er geen wetgeving over therapeutische cannabis. Het onderwerp is meermaals in het Europees Parlement besproken, maar wetgeving is er niet gekomen. In februari 2019 nam het Europees Parlement zelfs een resolutie aan waarin de Europese Commissie en de lidstaten werden opgeroepen het onderzoek naar de therapeutische toepassingen van cannabis te bevorderen. Ook werd gevraagd om, als de onderzoeksresultaten gunstig zouden zijn, het gebruik ervan voor de behandeling van ziekten en aandoeningen toe te staan. Maar die resolutie was niet bindend, zodat het tot op heden de lidstaten zelf zijn die het gebruik van medicinale cannabis binnen hun grenzen reguleren.
Het standpunt van de WHO over medicinale cannabis
De Wereldgezondheidsorganisatie heeft zich uitgesproken voor medicinale cannabis en heeft de Verenigde Naties meermaals aanbevolen de controles op marihuana te versoepelen. De eerste keer was in december 2017, toen het Deskundigencomité voor drugsverslaving van de WHO een rapport opstelde waarin stond dat «CBD niet verslavend is», «geen nadelige psychoactieve of cardiovasculaire effecten veroorzaakt», «geen individuele of maatschappelijke risico’s met zich meebrengt» en «veelbelovende therapeutische toepassingen» heeft. In hetzelfde rapport beschreven zij hoe verschillende vergevorderde studies de doeltreffendheid ervan tegen epilepsie hadden aangetoond, en voegden zij een lijst toe van aandoeningen waarvoor CBD nuttig zou kunnen zijn. Vervolgens schreef een deskundigencomité van de WHO in februari 2019 een rapport over cannabis, zodat de VN-Commissie voor verdovende middelen kon beoordelen of cannabis in een andere controlecategorie moest worden ingedeeld, en beval het de Verenigde Naties aan de cannabisplant te verplaatsen van Lijst IV van het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen (1961), die de gevaarlijkste stoffen omvat, naar Lijst I, met lichtere controles. De aanbeveling had betrekking op cannabis en cannabishars in het algemeen, maar de deskundigen preciseerden één punt: CBD-preparaten zouden buiten de internationale controle moeten vallen die geldt voor de stoffen die in de internationale drugsverdragen zijn opgenomen.
Medicinale cannabis in Spanje
In maart 2021 was medicinale cannabis in Spanje noch gereguleerd, noch legaal. Therapieën met cannabinoïden bleven een realiteit voor honderden patiënten via patiëntenverenigingen of privéklinieken, maar de gezondheidsautoriteiten voorzagen niet in behandelingen met cannabis. Dit betekende dat patiënten die verlichting hadden gevonden in cannabis zich bevoorraadden op de zwarte markt, waar het product geen kwaliteitscontrole kent, en cannabinoïden niet altijd onder medisch toezicht gebruikten. Hoewel enkele politieke partijen en het Spaanse Observatorium voor Medicinale Cannabis wetsvoorstellen voor de regulering van medicinale cannabis in Spanje steunden, werden deze initiatieven in het Spaanse Congres van Afgevaardigden geblokkeerd. Update: in oktober 2025 heeft Spanje een Koninklijk Besluit aangenomen dat gestandaardiseerde cannabispreparaten voor medisch gebruik regelt, die door medisch specialisten worden voorgeschreven en door ziekenhuisapotheken worden verstrekt.
Lees ook: Spanje keurt regelgeving voor medicinale cannabis goed: wat het koninklijk besluit zegt · Analyse van het Koninklijk Besluit over medicinale cannabis van het Spaanse ministerie van Volksgezondheid · VN erkent officieel de medicinale eigenschappen van cannabis
Juridisch advies nodig?
S&F Abogados is gespecialiseerd in cannabisrecht. Lees meer over onze dienstverlening voor vergunningen voor medicinale cannabis, stuur ons een online aanvraag of bel ons op +34 919 532 802.
