Regio Madrid erkent dat geen regels gemeenten toestaan drugsgebruik of -bezit in het openbaar te beboeten

De regio Madrid erkent dat zij de bevoegdheden op grond van de ‘muilkorfwet’ nooit aan de gemeenten heeft overgedragen. Bovendien geeft volgens verschillende uitspraken van de bestuursrechter geen enkele nationale wet de gemeenten hiervoor bevoegdheden.

Het bezit en gebruik van drugs op openbare plaatsen geldt op grond van de ‘muilkorfwet’ (Organieke Wet 4/2015) als ernstige overtreding, met boetes tussen 601 en 30.000 euro. Sinds de wet in 2015 werd aangenomen, zijn gemeenten niet bevoegd om mensen te beboeten voor drugsgebruik of -bezit in het openbaar, omdat zij daarvoor door een specifieke regeling zouden moeten worden gemachtigd, zoals artikel 32.3 van de wet zelf bepaalt.

De regio Madrid heeft de bevoegdheden op grond van de muilkorfwet nooit aan de gemeenten overgedragen, zoals de regionale overheid aan Soriano & Fernández Abogados heeft bevestigd.

Eind september 2022 bevestigde het Directoraat-generaal voor Veiligheid, Bescherming en Opleiding ons in een officieel document dat:

 ” Er geen regionale wet of regeling bestaat voor de sanctieprocedure inzake het bezit van drugs op openbare plaatsen in de gemeenten Madrid en Leganés; de sanctiebevoegdheid is vastgelegd in Organieke Wet 4/2015 van 30 maart inzake de bescherming van de openbare veiligheid, een bepaling die deze overheid niet de bevoegdheid geeft sancties op te leggen voor het bezit van drugs op openbare plaatsen.

Er bestaat geen specifieke regionale wetgeving die de lokale overheden van de regio Madrid bevoegdheden geeft op het gebied bedoeld in artikel 32.3 van Wet 4/2015 inzake de bescherming van de openbare veiligheid “

Ons kantoor onderzocht al sinds de inwerkingtreding van de muilkorfwet de bevoegdheden van lokale politiekorpsen voor dit soort boetes. Aanleiding waren verschillende zaken met de gemeente Yecla in Murcia, waarin diverse uitspraken van de bestuursrechter in Murcia hadden geoordeeld dat de gemeente Yecla geen materiële bevoegdheid had om sanctieprocedures voor het bezit of gebruik van toxische drugs, verdovende middelen of psychotrope stoffen te onderzoeken en daarover te beslissen, omdat geen enkele regionale of nationale regel haar die bevoegdheid gaf.

Voorheen gaf de Organieke Wet inzake de bescherming van de openbare veiligheid van 1992 (Wet 1/1992), bekend als de Corcuera-wet, burgemeesters de rechtstreekse bevoegdheid om “onrechtmatig bezit en openbaar gebruik van drugs” te bestraffen. Maar in 2015 bepaalde de nieuwe Wet openbare veiligheid dat gemeenten sancties mogen opleggen “mits zij op grond van de specifieke wetgeving op dat gebied bevoegd zijn”. Met andere woorden: “de muilkorfwet verleent deze bevoegdheid niet automatisch; gemeenten zouden daartoe door een specifieke regeling moeten worden gemachtigd, en dat is niet gebeurd, waardoor zij boetes zijn blijven opleggen in de veronderstelling dat zij daartoe bevoegd waren, zoals onder de vorige wet, en daarmee onrechtmatig hebben gehandeld.” 

Ons onderzoek is gebaseerd op het geval van de regio Madrid, maar dat betekent niet dat hetzelfde gebrek aan overdracht van bevoegdheden niet ook gemeenten in andere regio’s treft; dat onderzoeken wij nog.

Welke gemeenten zijn getroffen?

Deze situatie zou gelden voor alle boetes die gemeenten in de regio Madrid op grond van de muilkorfwet hebben opgelegd, mogelijk met uitzondering van de gemeente Madrid, aan wier bevoegdheid wij twijfelen. Dat komt doordat er een nationale wet bestaat die alleen geldt voor de gemeente Madrid: Wet 22/2006 van 4 juli inzake de hoofdstedelijke status en de bijzondere regeling van Madrid. Deze wet geeft de hoofdstad bepaalde bevoegdheden op het gebied van openbare veiligheid en, hoewel wij menen dat zij dat voor deze specifieke materie niet doet, kunnen wij dat door de dubbelzinnige formulering niet categorisch stellen. Wij vragen hierover nog informatie op.

Zo gaat u in bezwaar tegen de boetes

Iedereen die onrechtmatig is beboet door een agent van de lokale politie in een gemeente van de regio Madrid (waarbij de stad Madrid nog onzeker is), kan verzoeken het besluit nietig te verklaren en de boete terug te betalen. Als het verzoek wordt afgewezen, zal hij naar de bestuursrechter moeten stappen.

De rechtvaardigste oplossing zou echter zijn dat burgemeesters erkennen dat zij niet bevoegd waren deze boetes op te leggen en, in het belang van de rechtvaardigheid, al het geld terugbetalen dat is geïnd bij mensen die onterecht en zonder enige bevoegdheid zijn beboet. Deze politieke oplossing zou veel rechtvaardiger zijn, omdat dan alle beboete personen het geld zouden kunnen terugkrijgen dat hun via een onrechtmatige sanctie in rekening is gebracht, niet alleen degenen die ervan horen en hun boete kunnen laten vernietigen.

De gevolgen van deze nietigheid kunnen ook veel verder gaan dan de boete zelf, aangezien herhaalde boetes voor drugsbezit het boetebedrag verhogen, en zulke sancties kunnen naast het boetebedrag nog andere gevolgen hebben gehad. Als een boete nietig is, maar dezelfde persoon later opnieuw is beboet en is opgenomen in het register van overtreders dat bij de aanneming van de muilkorfwet werd ingesteld, is die tweede boete hoger omdat hij een recidivist is, en dat hogere bedrag zou niet van toepassing moeten zijn. Precies hetzelfde geldt voor beslagleggingen op bankrekeningen of lonen, of zelfs tenuitvoerlegging op vermogen wegens onbetaalde boetes.

Denkt u dat u getroffen bent of hebt u meer informatie nodig? Neem dan contact met ons op.

Lees ook: Boete voor wiet roken op straat in Spanje: artikel 36.16 uitgelegd · Boete voor rijden onder invloed van drugs in Spanje: sanctie, termijnen en bezwaar · Is het zelf kweken van cannabis in Spanje legaal? Alles wat u moet weten